De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap

Klik hier voor de film over deze Broederschap.

 

Oprichting in 1318

In het jaar 1318 vond in 's-Hertogenbosch de officiële oprichting plaats van een broederschap ter ere van Maria. De originele oprichtingsakte is bewaard gebleven en bevindt zich in het archief van de Broederschap.

 

De leden van de Broederschap kwamen samen in hun eigen kapel in de St Janskerk waar zij o.a. de vespers vierden. Later bouwden zij tot tweemaal toe een nieuwe kapel; de laatste is de huidige Heilige sacramentskapel naast het zijkoor. Naast de verering van Maria was de Broederschap actief op het gebied van de armenzorg. Ook heeft de Broederschap vanaf de 14e eeuw in hoge mate bijgedragen aan de ontwikkeling van 's-Hertogenbosch als belangrijk centrum van laat middeleeuwse muziek. In de 15e eeuw vond mede als gevolg van het instituut van buitenleden, een enorme uitbreiding van het aantal leden plaats tot ver in het huidige België; en Duitsland. In de loop van de 16e eeuw nam het aantal leden drastisch af, terwijl toen ook het geestelijke devotionele element aan betekenis inboette.

 

Bijeenkomsten in het eigen huis in de vorm van het houden van maaltijden met muziek gingen een steeds belangrijkere plaats innemen. Onder de leden van de Broederschap treft men in de 15e en 16e eeuw fameuze personen van velerlei aard, in welk verband hier Willem van Oranje alsook Jheronimus Bosch zeker niet onvermeld mogen blijven. Ook belangrijke geslachten zoals van Nassau, Van Egmond, Van Wassenaer, Van Brederode, Bronkhorst en Van Bylandt waren in de Broederschap vertegenwoordigd.

 

In de tachtigjarige oorlog maakte de Broederschap moeilijke tijden door, maar ook na de verovering van Den Bosch in 1629 door Fredrik Hendrik bleef zij bestaan. In 1641 verzocht de protestante gouverneur van 's-Hertogenbosch met enige van zijn vrienden toelating tot de Broederschap. Hun verzoek werd gehonoreerd. Er kwamen nieuwe statuten, die onder meer bepaalden dat de Broederschap voortaan zou bestaan uit 18 leden (broeders) in de Rooms Katholieke en 18 leden in de Reformatorische lijn. Dit is tot op heden het geval. Naast deze 36 Broeders kent de Broederschap thans o.m. candidaatleden en candidandi.

 

Vorstelijke leden

 

Daarenboven is en wordt aan vorstelijke personen de eretitel van Zwanenbroeder aangeboden. De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap draagt zorg voor haar eeuwenoude materiële en immateriële cultureel erfgoed, bevordert de onderlinge christelijke saamhorigheid en de broederlijke band, en houdt daarbij steeds oog voor de ontwikkelingen en problemen in de moderne tijd.

 

Van de bijdragen die de leden van de Broederschap jaarlijks in de vorm van contributie en giften betalen wordt het overgrote deel aangewend te behoeve van de verwezenlijking van haar ideële en haar culturele doeleinden zomede ter instandhouding van het Zwanenbroedershuis met inbegrip van de collectie.

 

Zwanenbroedershuis

 

Sedert 1483 bezit de Broederschap een eigen huis aan de Hinthamerstraat te 's-Hertogenbosch, gelegen op circa 100 meter afstand van de Sint Jan en dus vlakbij haar kapel. Het oorspronkelijke huis, dat in de 16e eeuw gedeeltelijk in renaissancestijl werd verbouwd, stortte in 1839 grotendeels in. In 1846 verrees op dezelfde plek het nu bestaande huis in neogotische stijl. Het is een zeer vroeg voorbeeld van neogotische bouwkunst in ons land zowel naar exterieur als interieur. De architect is J.H. Lafferte. Het huis, dat tevens als museum fungeert en als zodanig is opgenomen in het Nederlands Museumregister, is een rijksmonument.

 

Archief

 

Het archief van de Broederschap is in bewaring gegeven aan het Brabants Historisch Informatie Centrum. De inventaris is in te zien op www.bhic.nl (ga via 'archiefstukken' naar 'algemeen zoeken'; geef als zoekterm op: 'illustre lieve vrouwe broederschap').

Meer weten over de Broederschap: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.